ALTI ÜSTÜ TASARIM – Mehmet Doğan

Adam Gibi Ziyaretçi

30 Ocak 2006

Ben, Türkçe blogların yanında, birçok yabancı blogu da takip etmeye çalışıyorum. Bazen bu bloglara yorum eklediğim de oluyor. Geçen gün, sitemin ziyaretçilerinden biri, benim takip ettiğim yabancı bloglardan birinde yazdığım yorumu görmüş ve bana neden bu yorumda Altı Üstü Tasarım sitesinin adresini vermediğimi soruyordu.

Yukarıda da belirttiğim gibi, yabancı sitelerde yazdığım yorumlarda, yalnızca ismimi yazıyorum ama "website adresi" kısmını boş bırakıyorum. Bunun nedeni ise benim bir "istatistik bağımlısı" olmam.

Bir site hakkında en çok bilgi veren araç, kanımca, o sitenin ziyaretçi istatistikleridir. Ziyaretçiler hangi sayfayı daha çok ziyaret ediyor? Kaç dakika kalıyor? Hangi sayfada, siteyi terk ediyor? Acaba belirli bir sayfada onlara verilen diğer linkleri görüp, tıklıyorlar mı? İşte bu soruların cevaplarını bulmak, istatistik sonuçlarını iyi okuyup, değerlendirmekte yatıyor. İstatistiksel bilgiler, bir sitenin yaptığı hataları ya da başarılı kısımları görüp, anlayabilmekte kullanılan en iyi araçtır. Özellikle bitiriş rakamını tespit edebilmenin en iyi yolu, iyi bir istatistik programı sahip olmaktan ve bu programın verilerini iyi bir şekilde okuyabilmekten geçer.

Ayrıca siteniz içinde A/B testleri yapmak içinde, iyi bir istatistik programına sahip olmak gerekir. A/B testleri, birçok e-ticaret sitesinin, düzenli olarak yapması gereken bir test metodudur. Kısaca anlatmak gerekirse, sorunlu olduğuna inandığınız bir sayfanın, A ve B adında iki değişik versiyonunu oluşturup, tamamen rasgele, sitenize gelen ziyaretçilere, A ya da B versiyonunu gösterip, bu iki versiyonun kullanım istatistiklerini toplayıp, hangisinin bitiriş rakamının gerçekleşmesine ya da sorunun çözümüne yardımcı olduğunu bulmaktır.

Örneğin, bir e-ticaret sitesini ziyaret eden kişilerin, ödeme sayfasında, sitenizden ayrıldığı gibi bir bilgiye sahipsiniz. Değişik fokus grupları, kullanıcı testleri ve kullanıcı izleme (contextual inquiry) metotları ile sorunun bu sayfada "nakliye ücretinin açık bir şekilde belirtilmemesi" olduğu kanısına vardınız. A versiyonunu (eski) ve B versiyonunu (yeni) yani nakliye ücretini açık bir şekilde açıklayan sayfayı ziyaretçilerinize rasgele sunmaya başladınız; bununla ilgili istatistikleri karşılaştırarak, sorunun gerçekten nakliye ücreti olup olmadığını bulabilirsiniz.

Benim sitem, tamamen kişisel olmasına rağmen, istatistiksel verileri toplayıp, bu verileri analiz etmeyi seviyorum. Hangi sayfa daha çok ilgi görüyor? Ziyaretçiler, site içinde neyi arayıp, bulmaya çalışıyor? Acaba ziyaretçilere daha fazla yazı okutmak için, menüyü nasıl oluşturmalıyım? İşte bu soruların cevabını çoğu zaman kullandığım birkaç web istatistik programında bulabiliyorum.

İstatistik verilerinin, iyi ve verimli verilerden oluşması, belirlenecek bir sorunun çözümünde büyük bir rol oynayacaktır. Yani, gereksiz, verimsiz ve alakasız verileri, istatistik sonuçlarına dahil etmemek gerekiyor. İşte bende bu nedenle, yabancı sitelerde yazdığım yorumlarda sitemin adresini yazmamayı tercih ediyorum. Çünkü, İngilizce bir blogda yazılmış bir yorumun sahibinin sitesini ziyaret edecek kişilerin çoğunluğu, Türkçe bir blog ile karşılaşmak istemeyecekler ve böyle bir blog ile karşılaştıklarında ise, siteyi hemen terk edeceklerdir. Tabi bütün bunlar, bana, istatistikler içinde yanlış bilgi verecektir.

Bir dönem, Google'da "Görünmez Uçak" diye arama yapan kişiler, benim siteme geliyordu. Tabi ki bu tip ziyaretçiler, sitemin "görünmez uçak" ile ilgili olmadığını anlayınca, siteden çabucak ayrılıyorlardı ve benim elime "verimsiz veriler" geliyordu. Verimsiz ziyaretçiler ile birlikte.

Birkaç şeyi çok iyi anlamak gerekiyor. Siteniz:

• ziyaretçilerine, istedikleri bir sitede olduğu inancını vermeli
• ziyaretçileriniz ile iyi bir iletişim kurarak, sitenizin, onların işine yarayacağına inandırmalı. Yani "benim bu ilişkiden ne gibi bir çıkarım var" sorusunu cevaplamalı.
• ziyaretçilerinin daha çok sayfa ve zaman tüketmelerini sağlamalı.

Bir siteye, özellikle bir e-Ticaret sitesine, 4 tip ziyaretçi gelir:

• Kusursuz ziyaretçi.
  Bu tip ziyaretçiler, istediklerini çok iyi bilirler. Bu tip ziyaretçileri, istedikleri sayfaya, ürüne, hiçbir engel ve ara yol koymadan ulaştırmak, genelde satış ile sonuçlanır.
• Ne-istediğini-biraz-olsun-bilen ziyaretçiler.
  Bu tip ziyaretçiler, ne istedikleri konusunda bilgileri olsa bile tam olarak karar vermemiş ziyaretçilerdir. Bu tip ziyaretçilere, sizin ürününüzün, piyasadaki en iyi ürün olduğunu anlatmak, ürün konusunda detay vermek satış ile sonuçlanacaktır.
• Ne istediğini bilmeyen ziyaretçiler.
  Bu tip ziyaretçilerin bir istekleri olmamasına rağmen, doğru bir zamanda, doğru bir ürünü, doğru bir şekilde bulduğunda, "Ne-istediğini-biraz-olsun-bilen ziyaretçiler" haline dönüşecektir.
• Kayıp ziyaretçiler.
  Bu ziyaretçiler için ne zaman, ne de emek harcamaya değmez çünkü bu tip ziyaretçiler, sizin sitenize yanlışlıkla ya da sitenizin amacından farklı bir amaçla gelmiş ziyaretçilerdir.

Sitenize gelen ziyaretçilerin, geliş motifini anlamak ve sitenize ilgili, doğru, hedef, sadık, gerçek ziyaretçi çekebilmek, sitenizin başarısı için en önemli faktördür. 1990'li yıllarda, yani büyük dot.com çöküntüsünden önce, bir sitenin başarısı, o siteye gelen ziyaretçi sayısı ile ölçülürdü. Siteye ziyaretçi çekmek, en büyük başarı sayılırdı. Halbuki bunun ne kadar yanlış olduğunu çok iyi görebiliyoruz bu günlerde. Artık, o dönem çok gerilerde kaldı.

Tabi ki sitenize gelen her bir ziyaretçi çok önemli fakat önemli olan, sitenizi başarıya sürükleyecek ilgili, doğru, hedef, sadık, gerçek ziyaretçiye sahip olabilmektir. Şimdi sorulması gereken soru "kaç tane doğru ziyaretçiye" sahip olunup, olunmadığı.

Dipnot: Bloglar Alemi sitesi, her hafta, Türkiye’den bir blogu, haftanın blogu ilan ediyor. Gecen hafta, haftanın ilk blogu Devletsah idi. Bu hafta ise Altı Üstü Tasarım. Derin Sular blogunun yazarı Serdar Kaya, blogumla ilgili gerçekten güzel şeyler yazmış. Teşekkürler Serdar. Desteğin ve ilgin için.

Son zamanlarda bulup, takip etmeye başladığım bir blogu sizinle paylaşmak istiyorum. Bu blog Cihan Salim’e ait. Bu blog içinde, web, İnternet ve teknoloji konularında, taze, bilgi verici, iyi kaleme alınmış, güzel yazılar var. Mutlaka takip edin.

Beni twitter'de takip edebilirsiniz: @mehmet_dogan