Yaratıcılık
30 Aralık 2005
Tasarımda yaratıcılık, çok-disiplinli bir arayışın sonucu bence. Zaten bu nedenle değil mi Antropologların son zamanlarda ürün tasarımında kullanımı ya da ilk başarılı açık kalp ameliyatlarından birinde kullanılan aracın General Motor'un V12 motor tasarımı yapan makine mühendislerinin elinden çıkması. İşte başarılı tasarım blogu Impression'in yazarı Savaş Özay, yaratıcılık aracı olan beyin dediğimiz süngerden nasıl tam randıman alabileceğimizi anlatıyor yazısında. Teşekkürler Savaş.
Grafik tasarım belli kuralları olan bir disiplindir. Tasarım kuralları, tipografi, renk harmonisi, psikoloji, grafik sanatlar tarihi öncelikli olarak öğrenilmesi, çalışmalar yapılması gereken konular. Eğer web tasarımıyla ilgilenecekseniz bunlara ek olarak web standartları, kullanılabilirlik, erişebilirlik, kullanıcı deneyimi gibi konularda da bilgi sahibi olmalısınız. Bu konulara hakimiyetiniz, çalışmalarınızı ve dolayısıyla grafik tasarımcı olarak kariyerinizi doğru orantılı etkileyecektir. Bu bilgi birikimi işin üst katmanlarıdır. Sizi grafik tasarımcı olarak kültürel anlamda dolduracak, sağlamlaştıracak katmanlardır.
Bu bilgilerin size pratikte ne yararı olacaktır? Örneğin bir web sitesinin başlıklarında kullanacağınız fontu seçerken yüzlerce, binlerce fonta tek tek bakarak en çok yakıştığını düşündüğünüzü kullanmak yerine doğru fontu seçmeyi bileceksiniz. Ya da sayfanızda kullandığınız kırmızıların yoğunluğunun insan psikolojisi üzerindeki etkilerini düşünüp, dengelemek için çabalayacaksınız. Bu katmanlar güzel tasarım yapma sürecinde de yardımcı olacaktır. Peki bizim işimizin temelinde olan yaratıcılık öğesi nasıl çalışıyor? Bizler yoktan var etme yeteneği hediye edilmiş özel insanlar mıyız? Elbette hayır. Hangi alanda çalışıyor olursa olsun hiçbir tasarımcı, hiçbir insan yoktan var edemez. Her görüntünün, her çözümün kendisinden öncekilerle ve hayatla bağı vardır.
Bu konuyu uzun uzadıya yazmak yerine birkaç örnek ile kısaca açıklamaya çalışayım:
Diyelim ki domain ve hostinginizi satın aldınız. Ancak sitenizin tasarımı henüz hazır değil. Dolayısıyla sitenin oluşturulma aşamasında olduğunu, yakında açılacağını belirten bir sayfa yapmak yerinde bir davranış olacaktır. Çoğu kişinin yaptığı gibi sayfanıza sağdan soldan bulduğunuz bir inşaat kaskı veya vinç animasyonu koyup altına da " yapım aşamasındadır" yazabilirsiniz. Ama yaratıcı insanlar bunun için başka çözümler bulabiliyor. Mesela şu çok bilindik TV test ekranına bakın:
Sizce bu basit, bilindik görüntünün herhangi bir şekilde yardımı olabilir mi? Sizin cevabınızı bilmiyorum ama Kioken isimli grafik tasarım stüdyosunun cevabı "evet" olmuştu:
Evet, o basit, çok bilindik görüntüden bir "yapım aşamasındadır" sayfası yaptılar. Bu yaratıcı ve insanların çok hoşuna gitmiş olan çözümün aslında uzun zamandır hepimizin gözünün önünde olduğunu görüyorsunuz.
Farklı bir örnek verelim:
Web sitelerinin arka planlarında kullanılan desenleri biliyorsunuz. Çoğumuz bunları kendimiz yapmak yerine hazırlarını kullanmayı tercih ediyoruz. Peki bu desenlerde kullandıkları formlar nereden geliyor? Mesela:
Oldukça basit bir örnek.
Her zaman bu kadar basit olacak değil elbette. Mesela yaratıcılık konusunda ödüller almış, kişisel olarak en saygı duyduğum tasarımcılar arasında yer alan Joshua Davis'in çalışmalarından birine bakalım:
(Çalışmanın orijinaline bakarsanız detayları daha net görebilirsiniz; http://www.once-upon-a-forest.com/ ‘da 20 numaralı çalışma.)
Evet çok hoş bir grafik çalışma ve yaratıcı. Yoktan mı var edildi sizce?
Her görüntünün, her çözümün kendisinden öncekilerle ve hayatla bağı vardır.
Elbette örnekleri çoğaltabiliriz. Hele ki tasarımın tasarımla bağlarına ya da başka bir deyişle "esinlenilmiş tasarımlara" girersem lüzumsuz tartışmalar olacaktır. Bu sebeple bu konuya girmemeyi uygun görüyorum.
Dediğim gibi bizler yoktan var etme yeteneği verilmiş özel insanlar değiliz. Yaptığımız şey sadece, beyin dediğimiz süngere emmesi için materyaller sunmak ve zamanı gelince süngeri sıkmak. İşin özeti ve yaratıcılık dediğimiz şey budur. Bu süngeri nasıl sıkacağınızı veya sıktığınızda çıkacak olanları nasıl birleştireceğinizi anlatamam. Ama nasıl besleyeceğinizden biraz bahsedebilirim:
- - İnternet grafik tasarımcılar için muhteşem bir kaynak. Meslektaşlarınızın neler yaptığını ve tasarım örnekleri görmeniz için sizlere yüzlerce, hatta binlerce kaynak sunmakta. Grafik tasarım forumları, portallar, portfoliolar, tek konuya odaklanmış siteler (örn. gazete tasarımı, albüm kapağı tasarımı vs) sayısını tahmin edebileceğimden bile fazla. Hele ki web tasarımcılarının bol bol web sitesi görmeleri gerektiğini de düşünürsek, rahatlıkla bakılabilecek yüz binlerce site olduğunu söyleyebilirim. Ancak burada bir uyarıda bulunmam gerek: sadece tasarım ile beslenmeyin. Unutmayın, süngere sadece su verirseniz, sıktığınızda ortaya sadece suyun artıkları çıkacaktır. Daha fazlası değil.
- - Kitap okuyun, sinemaya-tiyatroya gidin, televizyon seyredin, müzik dinleyin, müzik yapın veya aklınıza gelen, hoşunuza giden çeşitli kültürel aktivitelerde bulunun. Arada sırada değişik bir şeyler yapın. Mesela hiç ilginiz olmamasına rağmen bir Cumartesi günü antikacıları dolaşın. Veya daha önce seyretmeye tenezzül etmediğiniz bir TV programını oturup seyredin.
- - Kendinize bir defter edinin ve içini fotoğraflar, fikirler, kısa notlar, şiirler, kitaplardan alıntılar, eskizler vs ile doldurmaya başlayın. Bunları belli bir düzene koymayın. Her şey birbirinin içine girsin. Fikre ihtiyaç duyduğunuzda defterinizi baştan sona inceleyin.
- - Değişik projelere girişin. Örneğin kendiniz için, ilgi alanınıza giren-girmeyen bir konu üzerine alışılmışın dışında bir web sayfası hazırlamaya çalışın. Sayfadan maddi karşılık beklemeyin, sadece canınız istediği için yapın. Sıkılırsanız kapatın...
- - Tasarım yaparken alıştığınızın dışında teknikler kullanmayı deneyin. Örneğin kapatın Photoshop'u ve elinize kağıt, kalem, makas, yapıştırıcı, karton, gazete gibi çeşitli materyalleri alın. Bunları kullanarak bir şeyler üretmeye çalışın. Bunu kişisel bir çalışma için veya ticari çalışma yaparken en azından bir kere deneyin.
- - Sizi sıradan tasarımcılardan ayıracak en önemli etkenlerden biri bakış ve yorum şeklinizdir. Gördüklerinizi, bildiklerinizi sorgulamaya, sebep-sonuç ilişkileri kurmaya çalışın. Beyniniz buna alışkın olursa, ona ihtiyaç duyduğunuzda yardıma hazır olacaktır.
Kolay gelsin :-)
Yaratıcılığın sırrı kaynaklarınızı nasıl gizleyeceğinizi bilmektir
-- Albert Einstein
Not: Bu konuda daha detaylı bilgi edinmek isterseniz Belief ( http://www.belief.com/ )'in hazırladığı 45 dakikalık videoyu ( http://www.newstoday.com/cinema/film.php?id=17) izlemenizi öneririm (110mb, quicktime dosyası).
Savaş Özay - Impression
Bu yazıya ait 21 yorum var.
Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.Bu TV örneğini verince aklıma geldi, 2 sene önce de benim siteyi yeni tasarımı hazırlayana kadar kapatmam gerekiyordu ve bunun için mavi ekran üstünde SİNYAL YOK yazıp arka plana bir sinyal sesi koymuştum. :)
Güzel makale olmuş hocam teşekkürler.
Ben de; blogumu bir süreliğine kapatirken eğlence olsun diye şu blogger'in bulunamadi sayfasinindaki "Page not found"'u "This IP block has been banned" falan gibi değiştirip bloga koymuştum :$
Çocukluk işte :)
gerçekten çok net anlatmışsın bazı noktaları. yeni makalelerini bekliycem iyi çalışmalar savaşcım
Güzel ve sağlam bir makale.Devamının gelmesi ümidiyle.
bu yaklaşım için yazdıklarınıza katılmamak mümkün değil. hayatımızda bazı benimsenmiş kavramlar vardır. bu kavramları birleştirmek hoş oluyor. Önemli olan kavramı yaratmak değil midir?. Yayınsız ekranın şeklini değiştirebiliyorsan ve bundan sonra senın fonun kullanılıyorsa SEN YARATICISIN.....
MANTIK + BAKIŞ
SAYGILARIMLA;
ben üniversitede okuyan bir öğrenciyim ve sizin yazınızı okudum beğendim benimde yaratıcık üzerine yazmam gereken bir yazı var benim yazımın konusu ise televzyonun yaratıcığa karşı etkisi bana yardımcı olabilirmisiniz
Kesinlikle çok güzel bir yazi... Ben bir grafikerim ve bu konuyla ilgili yazilabilecek en sade ve en güzel yaziyi yazmissiniz.. Ama kaçirdigimiz bir nokta var ki, net'le birlikte, taklitlerin de çogaldigi... Hemen her tasarim birbirinin ayni.. Afis, dergi ya da ilan.. Ben elimden geldigince bunlarin disina çikiyorum ama insan ister istemez etkiileniyor galiba.. Tesekkür ederim...
evet gercektende cok güzel bi yazı bende grafik tasarım ve repro üzerine 9 yıldır çalışıyorum insanı farklı yönlere sürüklüyor.
merhaba yazınız cok güzel bende grafik tasarım bölümü öğrancisiyim ve tasarım alanında yatersız kaldıgımı düşünüyorum suan okulda radikal gaztesinin salı gunleri cıkan ' radikal genc ' ekini yeniden logosunu ve gazetenin mizampaşını yeniden düzenlememiz istendi fakat hocama ne sunduysam beyenmedi bu konuda bana yardım edebilirseniz cok sevinirim saygılar
Merhaba. Ben bir matbaacıyım. Grafik Tasarım eğitimim ve hatta yeteneğim olmamasına rağmen İşimin gereği bu konuda bakış açımı biraz geliştirdim ve kendime bir şeyler katabildim. Matbaa hizmeti verdiğimiz müşterilerimiz arasında reklam ajansları da önemli bir yer tutuyor. Ne yazık ki özellikle son zamanlarda yapılan tüm işler birbirinin taklidi. Bilgisayarı, biraz da image kataloğu olan herkesin çok rahatlıkla yapabileceği türden işlerle doldu ortalık. Yurtdışından gelen kataloglar ı ya da internetteki yabancı sitelerde yer alan çalışmaları gördükçe insanın içi acıyor inanın. Neden biz bu kadar kısırız biz yaratıcılık konisunda. Yazdıkça yazasım geliyor inanın. Ancak burada bu pek mümkün olmayacak sanırım. Yazılarınızı takip edeceğim ve sizlerden birşeyler öğrenmeye devam edeceğim. Teşekkürler...
olcay erkut
abicim oratalama 1 yıldır grafik tasarımcılıgı yapıyorum ama bu yazılanları okuyunca bende başka bir bakış acısı meydana geldi sanki ilham perim daha kolay ve daha cabuk gelmeye başladı teşekkur ederim :)
Öncelikle çok güzel olmuş elinize sağlık ben bu siteyi ilk defa keşfettim tasarıma bakış açınız ve tasarım ile ilgili değerlendirmeleriniz sonderece yerinde ve yol gösterici. Öncelikle ben kendime grafiker denilmesinden hoşlanmıyorum daha çok tasarımcı denilmesi beni daha çok mutlu ediyor çünkü ikisi çok farklı şeyler olmasına rağmen kesinlikle birbiriyle bağlantılı şeyler tasarımın zeka ve uzun araştırma gereken birşey olduğunu düşünüyorum tabiki görsel zevkinizde önemli bu siteyi yine bir marka yaratımı için araştırma yaparken buldum öyle bir marka bulmalıyımki içerisinde suni deriyi tekstili ve yaratıcılığı barındırmalı belki türkçe ama yurtdışınada dönük olmalı kolay telaffuz edilebilmeli akılda kalıcı olması sonrada tabiki logo yapacağım onda sorun yok en güzelini yaparız evelallah ama butun mesele o harfleri yanyana dizebilmek tabiki profesyonelce birkaç tane buldum açıkcası ancak içime sinmedi yani budur diyemedim araştırmaya devam bu arada bu yazıyı yazmakta her halde terapi oldu biraz sık sık ziyeret edeceğim artık elinize sağlık sevgiler LEVENT
Tartışmasız çok güzel bir makale ama ben yinede insana ne kadar eğitim verilirse verilsin insanın kendi içinden birşeyler gelmedikten sonra tasarım ve oluşturuculuk konularında fazla bir yol katedemeyeceğine inanıyorum. Farklı olabilmek çok zor bir iş ,oda ancak ve ancak kişinin kendi çabasıyla ve yeteneğiyle olabilir. Birde fazlasıyla dürüst ve kopyasız çalışmakta fayda var " eğitim safhasında bile " Tüm tasarımcı arkadaşlara ve İyi çalışmalar...
ben henüz lise öğrencisiyim.fakat 5yıldır resim ve tasarımlarla uğrasıyorum.üniwersite için güzel sanatlar fakültesi düsünüyorum.suan kendimi geliştirmeye başladım büyük bir tempoyla çalışıyorum,devamlı cizimler yapıp kendimi eleştiri içine sokuyorum.burdaki yazılanları okumam benim için büyük avantaj oldu.'tasarımlarımı nasıl daha güzel ve başarılı cizebilirim??sorusunu kendime sorarken cevabını burda buldum..cok tesekkür ederim,umarım gelecekte büyük tasarımcı ve ressam olarak anılabilirim(yaş 16)
birşeyler tasarlamakla bana yardım edebilirmisiniz?
walla doğru!!!okulda hiç aklıma tasarım gelmio.siz buna yardımcı oldunuz.şimdi aklımda birçok tasarım var.bunların hepsini biran önce yapmak istiorum DÜZCE
bayıldım ya resmen benim bakış açımı değiştirdiniz.ben düzce azmimilli i.ö.o 7/a sınıfına gidiorum onlara buradan sesleniorum.LÜTFEN BU YAZILANLARI OKUYUNNNN
DÜZCE
ben yakındogu iletişim fakultesı gorsel iletişim ve tasarım bolumu ogrencısıyım mukem denılecek sekılde tasarımlar cızıyorum hocalar tarafından begenılen bır tasarım ama ben bunun doguştan bır yetenek olduguna ınanıyorum
Ben bir tasarımcı olarak son zamanlarda okudugun en güzel makaleydi.sizi tebrik ediyorm.Okurken beyimin köşesine küçük dip notlar aldım.çünkü bu meslegi seviyorm.hayatımda görsellik,iletişim , başarı cok önemli.
Başarılarınızn devamını diliyorm.Mehmet bey
merhaba;ben grafik öğretmeniyim.yazınız oldukça yalın,açık ve anlaşılr olmuş.aslında iyi bilindiği düşünülerek es geçilen önemli noktalara değinmişsiniz.küçük ipuçları herzaman başvuracağımız vazgeçilmez kaynaklardır.tebrik ediyorum...bu arada bu benim ikinci yorumlayışım ancak görünmedi.bu da eklenmez ise bir daha yazmıyorum.herkese sevgiler..
Hocam biz bu siteyi gördük ve size mail atmak istedik.yazdıklarınızı beğendik.ama bizim aradığımız bilgiler yoktu.tebrik ederiz
kendinize iyi bakın.
Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.
Kitabımı satın almak ister misiniz?