Herkes Web 2.0'dan Bahsediyor
04 Ekim 2005
Bugünlerde sektörümüzde ki herkes Web 2.0’dan bahsediyor. Bundan birkaç ay önce bende bu konuyla ilgili yazı yazmıştım. O günden bu güne, milyonlarca kişi, kendilerince tanımlamaya başladı Web 2.0’i. Bazıları AJAX ve AJAX ürünleri Web 2.0 derken, bazıları ise Web 2.0’in İnternet ve Web içinde yeni bir dönem açtığından bahsediyor. Peki nedir bu Web 2.0? Ne değişti? Eskiden yaptıklarımızdan çok mu farklı?
Web 2.0 için benim tanımım, kullanıcıların bir web uygulaması içindeki olumlu katılımcılığı ve yazılımcıların başkalarının uygulaması içindeki özgürlüğü. Yani kontrolün en az olduğu donem.
Aranızda İnternet’i 6-7 seneden fazla kullanan varsa hatırlayacaktır Infoseek, Excite ve diğer çok popüler portallari. O dönemde her şey kullanıcıyı kontrol etmekte yatıyordu. Yani, kullanıcıyı içine çekmek ve her isteklerine (!) cevap vermek ve kontrolü elde tutmak. Bunun ne kadar yanlış bir model olduğunu herkes çok kısa bir zamanda anladı. Google geldi ve işte size arama kutusu, yazın ve istediğinizi, istediğiniz şekilde bulun eğer memnun kalırsanız yeniden gelin dediler. “Kendimi Şanslı Hissediyorum” arama düğmesi bence Web 2.0’i başlatan ilk yenilikti. Bu düğme, kontrolün bizim elimizde olduğunu, Google’un ikinci sayfasını bile görmeden, başka yerlere gidebileceğimizi hatırlattı bize.
Web 2.0, kontrolün bittiği bir dönem. Web 2.0, AJAX, CSS, RSS ya da aklınıza gelebilecek herhangi bir teknoloji ile ilgili değil. Web 2.0, kullanıcı deneyimi ile ilgili. Bilginin nasıl, ne şekilde kullanıldığı, paylaşımın ve katılımcılığın ne şekilde dünyamızı şekillendirdiği ile ilgili.
Bunu size bir örnek ile açıklamak istiyorum. Yaklaşık bir hafta sonra, Boston’da düzenlenecek User Interface 10 Konferansına katılacağım. Kısa ismi ile UI10. Burada yazdığım link, Technorati tarafından birkaç saat sonra indekslenecek. Kullanılabilirlik konusunda araştırma yapan bir kişi bu ve diğer blog yazılarına ait linkleri Technorati’de bulup, okumaya başlayacak. UI10 sitesini daha sonra ziyaret etmek için del.icio.us sitesine ekleyip, UI10, konferans ve kullanılabilirlik diye etiket koyacak. Bir başkası del.icio.us’da bakınırken, bu linki bulup, siteyi ziyaret edecek. Eğer gördükleri hoşuna giderse, konferansa kendisi de katılacak. Katılamadan önce yapacaklarını ve bununla ilgili konuları BackPack’ine koyacak. Konferanstan sonra, yaşadıklarını, öğrendiklerini bloguna yazacak, Technorati bunu indeksleyecek. Çektiği resimleri Flickr’a koyup UI10 diye etiketleyecek. Diğer katılımcılar ya da katılmayıp neler olduğunu görmek isteyenler, yazılanları Technorati ve/veya del.icio.us’da bulup okuyacak, yorum yazacak, Flickr’da ki resimlere bakacaklar. Bütün bunlar olurken, UI10 konferansını düzenleyenler, konuşmacıların podcastlarını Odeo’ya koyacaklar. İşte bu aşamada eğer siz, bu konferans ile ilgilenen bir yazılımcı iseniz, hiçbir ekstra içerik yazmadan bütün bu sitelerin sunduğu API’lerden yararlanarak yepyeni bir site yaratabilirsiniz. Bu sitede konuşmacıların podcastları (Odeo), katılımcıların çektiği resimler (Flickr), bu konferans hakkında yazılan yazılar (Technorati), bu konferansın yapıldığı yerin haritası (Google Map), konuşmacıların çıkardığı kitaplar (Amazon) ve katılımcıların yaşadığı deneyimleri paylaşabileceği bir toplantı (Upcoming ya da TadaList) ve şu an nerede oldukları (Plazes) ve bir daha ki sene UI11’e katılmak isteyenlerin listesi (43things) yer alabilir. Hem de kendi kendini oluşturan, güncelleyen ve birçok kişinin katilimi ile oluşan bir site.
İşte bence Web 2.0 bu. Yani statik, bireysel ve kontrolcü bir donemden, dinamik, katılımcı ve özgür bir doneme.
Son zamanlardan bu konu ile ilgili okuduğum en güzel yazılardan birini Steven Johnson yazdı. Okumanızı tavsiye ederim.
Bir başka tavsiye ise, Doug Bowman’in Web Essential 2005 Konferansında verdiği inanılmaz güzellikteki sunumu. Mutlaka dinleyin.
Bu yazıya ait 13 yorum var.
Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.Çok doğru, her yerde web2.0 tartışması var, koca koca adamlar "o web2.0 bu değil, yok yok bu hiç değil" diyorlar. Ajax fırtınası esiyor her yerde, blog sitelerinde bile "live search" adı altında ufak Ajax uygulamaları gözükmeye başladı.
Oysaki Teknolojiden bağımsız web2.0, Ajax, css , web standartlarına uyumluluk değil. konuyla ilgili okuduğum en iyi yazıydı belki de, örnek şahane.
Aslında Web 2 kendi kendisini doğurdu. Daha doğrusu 'olması gereken, zamanla gerçekleşmesi doğal' bir olay olduğunu düşünüyorum.
Şöyle ki, artık internet tüm dünya'da belli noktalara geldi. Türkiye de bilgisayar kavramının ateri veya televizyondan öte bir şey olduğu anlaşılmaya başlandı, internette de böyle. Artık kullanıcılar internetin 'baasit imkanlarını' yeterli bulmuyor, kendi istediklerini kendileri yönetmek ve bunları genel olarak ücretsiz hizmetler olarak bekliyorlar.
Web standartlarının yaygınlaşması, ajax gibi teknolojilerdin ortaya atılması, içerik-sunum ayırımı... bunlar hep doğal seleksiyonlar.
Şöyle ki, artık normal ziyaretçiler bile az çok teknik konuları bilmekte, neyin yavaş açıldığını, neyin her yerde açılmadığını, hangi tarayıcıda bir çok spyware bulaşma riski olduğunu biliyorlar.
İnsanlar sadece bilgiye erişim ve onu çok abartmamak şartıyla özgürce kullanabilmek istiyorlar.
Mesela tek bir Google hesabı ile hem epostalarını kontrol edip hem de RSS okuyabiliyorlar, Arama anasayfasını kendilerine göre düzenleyebiliyorlar.
Bir örnek vereceğim; özellikle tarayıcılarda ve kelime işlemcilerde (ofis programları) menüleri 'özelleştirebiliyoruz'. İşte AJAX olsun, RSS'ler olsun hatta ve hatta içerik-sunum ayrımı olsun(css-xhtml) insanlara bu ÖZELLEŞTİR-CUSTOMIZE imkanını sağlıyor.
AJAX'ın kullanım alanlarına bakarsak, fazla bir tıklama yapmadan bir çok işlemi hızlıca halledebiliyoruz, sayfa yüklemensini daha az görüyoruz.
CSS-XHTML tasarımlara ve web standartlarının, erişilebilirliğe yüzeysel bakarsak; içeriği çok kez kullanabiliyor, daha hızlı erişebiliyor, her yerden erişebiliyoruz. Eskiden büyük bir lüks olan çapraz tarayıcı desteği artık bir zorunluluk.
Bunlar hep 'kullanıcı deneyimi' ile alakalı ve Web2 WWW'in ilk çıktığından bu yana getirdiği tecrübe ve birikim ile doğuyor.
Bana kalırsa en önemli şey yazılım-donanım firmaları ve geliştiricilerin hep ileriye dönük ve yeniliklere açık olması. aksi takdirde saçma bahanelerle teknoloji ve kullanıcı istekleri gecikecektir. (Web Standartları yayılıyor ama IE olmasaydı ya da standartları tam destekleseydi acaba nasıl olurdu? Daha hızlı herkes tarafından ilgi odağı olmazmıydı standartlar?)
Sonunda yazılarınızın tamamını okumayı bitirdim.Yenilerini sabırsızlıkla bekliyorum.Teknolojiyi bildiğimi ve kullandığımı düşünürken aslında ne kadar yetersiz olduğumu ve çevremdeki bazı "uzman kişi"lerinde ne kadar yetersiz olduğunu gösterdiğiniz için teşekkür ederim.
Yaşasın Özgürlük!
ornek hakikaten $ahane olmu$.
belki diger aciklamalara bile gerek yok web 2.0 i anlatirken, ornek yeter de artarmi$ bile.
Vermiş olduğun örnek şahane. B u işi çok iyi biliyor ve seviyorsun seni kutluyorum.
Bız teknık adamlar bu tıp felsefı acılımlar getırmezdık sanırım meseleye.. Cunku bence webın sonuna 2.0 koyabılmemız ıcın http protokolunu degıstırmemız gerek.. Bunun dısında soylenebılecek hersey spekulatıf olur..
Not: Kı zaten dogası geregı web dınamık, katılımcı ve ozgurdur.. Su durumda en fazla daha dınamık, daha katılımcı, daha ozgur olmustur..
Makale çok güzel olmuş tebrikler öncelikle.
Ömer Bey'in dediği doğru : WWW doğuşundan bu yana gelen bir birikim web2.0'ı doğurdu.
Fakat teknik olarak web2.0 dememiz için işin de temel tekniğinin değişmesi lazım, nasıl ki yazılımlarda oluyor. Yazılımda temellerden biri değişmediği sürece versiyon 1.2.3.11.2.... şeklinde gider..Veritabanı değiştirirsiniz, 2. versiyon olur mesela. (yanılıyorsam düzeltin.)
Bu nedenledir ki webin temeli olan protokollerde temel bir değişiklik olmadığı sürece web2.0 diye adlandırmak biraz da haksızlık olur.
Sadece bir akımdır şuanki.Özgürlük-dinamiklik akımı..
Yazı çok güzel.
Ancak "versiyon" kavramı oldukça geleneksel.. Bunun üzerinde durmak gerekir diye düşünüyorum.
Nihayetinde uyumluluğun ve donanımın gelişmesi sayesinde bugün internet'i kullanış şeklimiz değişti,bu doğru. "bilgi"yi sunanlar internetin sahip olduğu potansiyeli kullanarak bu değişime yön verdiler, bir takım yöntemler kullanıcılarca/geliştiricilerce yaygın biçimde kullanılır oldu,tabii ki keşfedildikten sonra..Öyle ki artık bugün her kullanıcı da bilgi'yi internet üzerinde diğerlerine sunabiliyor.
Oysaki data trafiği halen aynı IP aralıklarından ve TCP 80 (ya da SSL sayfalar için 443) port'u üzerinden akıyor. Ve artık IP aralıkları dünyaya yetmemeye başlayacağı için IPv6 üzerinde çalışmalar yapılmakta.Sanırım bu gibi bir değişiklik WWW'nin versiyonunu yükseltmeye yetecektir,çünkü bariz teknik bir değişiklik sözkonusudur. İnternetteki değişikliği bir yeniliğe bağlamak o yeniliği bulan kişinin/kurumunun reklamına reklam katacağından ve haksız rekabet oluşturacağından bence tehlikelidir. Herşeyden önce internet "özgür" bilgi ortamıdır,ve bugün halen bunu tam olarak yakalayabilmiş değiliz.
teşekkür ederim.
Yaşasın internet, yaşasın özgürlük.
yazilar guzelde bazi yorumcular web 2.0 nin manasini tam anlamamislar kanisindayim
bu sayfadaki bilgiler web 2.0 nin gercek tanimini yapiyor
sayfadaki bilgileri tercume eden olursa web 2.0 konusunu herkez gercek manada anlar
http://en.wikipedia.org/wiki/Web_2
joomla nize selamlar
joomla deneyin web 2.0 yi uygulamada joomla size buyuk fayda sagliyacaktir
Örnek ne kadar uçuk görünüyor, tıpkı bir bilim kurgu misali, sonsuzluk denklemine girmiş gibi ama, olmayacak bir şeyde değil.
Yalniz ismi hoşuma gitmedi, web2.0.....
web 1.0 varmiydiki ?
Not : Ya Türkiyenin dilini ingilizce yapalim. Yada biz türkçe bişeyler yapalım.
abi sen uçmuşsun yaa.hakikaten bravo.sen internetin 3 adım önündesin mehmet abi.sen yönetiyosun be abi.kullanmıyosun bu mereti:))
Umuyoruzki en kısa sürede yayılır bu darboğazdan çıkılır. Çok hoş bir yazıydı
Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.
Kitabımı satın almak ister misiniz?