Ucuza Erişilebilirlik

Ucuza Erişilebilirlik

Andy Clarke birkac ay once, Firefox Web Developer arac kutusunun kullanimiyla, erişilebilirligin para harcanmadan, kolay bir sekilde arttirilabilecegini gosteren bir yazi yazdi Stuff and Nonsense Blogunda. Uzun suredir bu yazidaki bazi kisimlari Turkce'ye cevirmeyi istiyordum ve en sonunda biraz zaman buldum ve iste size "Ucuza Erisebilirlik". Yazinin orijinalini Andy'nin blogunda okuyabilirsiniz. (Andy'nin orijinal yazisinda Opera tarayicisi ile ilgili bilgiler bulmaniz mevcut)

Iste size, basit erişilebilirlik testleri yapabileceginiz bir arac

Bir tasarim projesi surecinde, urunun, genis bir kullanici kitleye erişilebilir oldugunu test etmek, bu projenin vazgecilmez ogesi olmalidir. En iyi yontem, tabiki bu sitenin kullanılabilirlik ve erişilebilirligini gercek kullanicilar uzerinde test etmektir. Fakat, ozellikle kucuk projelerde, gercek kullanici testleri yapmak bazen hem musterinin projeye ayirdigi butce ve karlilik hedefi disinda tutulabilir. Bazi tasarimcilar, ozellikle bu konuya gonul vermis olanlar, erişilebilirligi tum hedeflerin uzerinde tutarak, tam erişilebilirlige, gercek kullanici testleri ile ulasilabilecegini savunabilir. Bence, projenin buyuklugu ne olursa olsun, degisik yontemlerle bile olsa erişilebilirlik testi yapmak hic erişilebilirlik testi yapmamaktan daha iyidir. Deneyim, WAI kurallari hakkinda bilgi ve bu ise uygun arac ve gereclerin kullanimi ile kolayca bir site efektif olarak erişilebilir yapilabilir.

Tasarimcilara, bir websitesi tasarimi yaparken, o siteleri, biraz olsun erişilebilir yapmaya yardimci olabilecek bircok arac ve gerec var kullanimimiza sunulan. Iste bu araclara birkac ornek:

Firefox Web Developer Arac Cubugu

Chris Pederick adli bir yazilimci Firefox Web Developer Arac Cubugunun yaraticisi ve bu basarisi icin madalya almali bence. Yaptigi calisma tek kelime ile harika.

Devre Disi Birakma

Ekran Goruntusu - Web Developer Arac Kutusu: Devre Disi Birakma

 

Erisibirlik cogu zaman alternatif yontem anlamina gelmektedir; resimler devre disi kaldiginda tekst alternatif, scriptler devre disi kaldiginda no-script alternatifi. Devre Disi Birak(disable) fonksiyonu bu yazi icinde gosterecegim ve benim en cok kullandigim kismini olusturuyor bu arac cubugunun ve bu fonksiyon sayesinde, yukarida sozunu ettigim alternatiflerin site icinde uygunlugunu bulmamiz kolaylasiyor.

Grafik ve sayfa rengini devre disi birakmak

Grafikleri Devre Disi Birakmak(Disable Images) (CSS’den yuklenen fon resimi de dahil olmak uzere) yontemi bize kolaylikla menumuzun ya da icerigin, grafik olmaksizin erişilebilir olup olmadigini gosterebilir. Ayrica fon grafigini devre disi kalmasi ile, fon renginin icerigin okunmasinda zorluk cikarip cikarmayacagida bu yontem ile kolayca gorulebilir.

WAI kurallari bize renk kullaniminin bir site icinde bir anlam ifade edecek sekilde kullanilmamasini tavsiye ediyor ve Renklerin Devre Disi Birakilmasi(Disable Page Colors) bizim bu tavsiyeye uyup uymadigimizi ve renk korlugune sahip olan kullanicilarin, sitemizdeki bilgilere kolayca erişilebilip erişilemedigini tespit etmenin en kolay yolu.

CSS’i Devre Disi Birakmak (Disable Styles)

Icerigi sade hale getiren CSS’i Devre Disi Birakmak( Disable Styles), belki de bu arac kutusu icinde en onemli ozelliklerden biri. Bu fonksiyon sayesinde, CSS’in ekran disina tasidigi ya da ekran icine tasidigi, gizledigi, cikardigi butun elementleri, bir ekran okuyucusun gordugu sekilde kolayla gorebiliriz. Bu yontem ile “Ana Icerige Atla” ya da “Menuyu ve Linkleri Atla” gibi engelli kullanicilara yardimci olabilecek gorunmez linkleri nerelere koymamiz gerektigini tespit edebiliriz.

Grafikler

Ekran Goruntusu - Web Developer Arac Kutusu: Resimler

 

Gunumuzde hemen hemen her website grafik elementleri ile zenginlestirilmis ve goze hos gelen bir yapiya kavusmus durumda. Fakat bu grafik elementlerinin engelli kullanicilar tarafindan da kullanilmasinin tek yolu Alternatif Tekst adi verilen HTML ALT ozelligi ile mumkun. ALT Ozelligine sahip olmayan grafikleri goster (Outline Images Without Alt Attributes) fonksiyonu, biz tasarimcilara test asamasinda yardimci olmakla birlikte, zamanda kazandirabilir. Bu fonksiyonun yaninda Grafikleri ALT Ozelligi ile degistir ( Replace Images With Alt Attributes) fonksiyonu bizim ALT ozelligini sitemizde nasil kullandigimizi gormemize yardimci olmanin yaninda, bu alternatif tekstlerin anlamli olup olmadigini da test etmemize olanak verir.

Onaylatmak

Ekran Goruntusu - Web Developer Arac Kutusu: Onaylatmak

 

Belki de Firefox Web Developer araci icinde en cok kullandigim ozellik, bu arac kutusunun HTML ve CSS Onaylama kismi. HTML onaylatmanin erişilebilirlik ile direk iliskisi olmamasina ragmen, CSS ile tasarim yapanlarin rutin haline getirmesi gereken bir konu bu. HTML onaylatmanin yanida, erişilebilirlik testlerininde bulundugu birkac fonksiyon mevcut Onaylatma secenekleri icinde.

Kucuk bir erişilebilirlik testi

  1. Siteniz icindeki herhangi bir sayfaya menuyu kullanarak gidiniz
  2. Anasayfaya donun
  3. Resimleri kapatin
  4. JavaScripti kapatin
  5. CSS’in kapatin
  6. Daha once ziyaret ettiginiz sayfayi bu sekilde ziyaret etmeye calisin

Onemli not: Yukaridaki yontem sitenizin yuzde yuz erişilebilir oldugunu gostermez. Yanlizca erişilebilirlik yolunda ne kadar mesafe aldiginizi gormenize yardimci olur.

Iste bir arac kutusunun kullanimi ile basit, ucuz ve kolay sekilde siteniz icinde erişilebilirligi artiracak yararli bir program Firefox Web Developer. Siz ne dersiniz?

Dipnot: Internet Explorer icinde calisan, yukaridaki arac kutusuna benzer arac kutusunu ise Web Accessibility Toolbar websitesinde bulabilirsiniz.



Top
Menu