Web Tasarimi: Insan Bilimi

Web Tasarimi: Insan Bilimi

Musterilerimin ve is arkadaslarimin bana arasira sorduklari sorulardan biri benim neden Ekonomi okumama ragmen web tasarimi ile ugrastigimdir. Bu sorunun cevabini ben degil, Dr. Kahneman, 2002 yilinda Nobel Ekonomi odulunu kazanan calismasi ile verdi sanirim.

Bazi ekonomistler (buyuk bir cogunluk), ekonomi bilimi icinde yer alan “rational self-interested behaviour” modeline inanirlar. Bu model kisaca insan isteklerini tanimlayan bir modeldir. Yani, bir kisi, ekonomik kararlar verirken, kendi cikarlarini/kazanclarini maksimize edecek rasyonel davranislarda bulunur. Fakat bu model icinde ekonomistlerin saymadigi etken ise bu model disinda kalan insan davranislardir. Bircok kisi, her gun, rasyonel olmayan davranislar icinde karar veriyor. Fedakarlik, duygusal kararlar, onem verilen baska degerler nedeniyle kar minimizasyonu v.b. Bu saydiklarimin hicbiri yepyeni insan davranislari olmamasina ragmen, yuzyillardir ekonomi biliminde ihmal edilen davranislar. Zaten bu nedenle, Dr. Kahneman, ekonomi bilimini psikoloji ile birlestirip, Nobel odulunu alinca bircok kisi bununla ilgili karsit yazilar, makaleler yazdi. Ekonomi, insanin, insancil davranislarini, dunyanin en eski bilimlerinden biri olan ekonomiye maalesef daha yeni dahil ediyor.

Halbuki, web tasarimi boyle degil. Web Tasarim sektoru yepyeni bir meslek dali ve bu yepyeni endustri, insan davranislari uzerine insa ediliyor. Biz insan davranislari ile basliyoruz her yaptigimiz tasarima. Renk secerken kimin nasil etkilenecegini biliyoruz, menu olustururken, mental-modelleri dusunuyoruz, insan-bilgisayar biliminde yapilan arastirmalari takip ediyoruz. Duygu yaratiyoruz (Nike, Pepsi, Red Cross websiteleri gibi), pratik siteler yaratiyoruz (Google, Yahoo, Flickr), brand/marka yaratiyoruz (Ebay, Amazon). Insan duygularini dusunuyoruz, mantiga sigmayacak, cikarlarin tek unsur sayilmayacagi insan davranislarini analiz ediyoruz. Yani bir insan icin tasarim yapiyoruz.

Iste ben, herseyin rasyonel oldugu bilimi takip etmektense, cogu zaman irrasyonel, duygularin ve belirsizligin yuksek, kuralsizligin on planda oldugu (en azindan simdilik) bir bilimde yol almayi tercih ettim.

Niye ekonomi yerine tasarimi sectin? sorusu tek soru degil bana sorulan. Kayihan Turgutoglu, 22 degisik soru sordu ve verdigim cevaplari SiberKultur’de Altı üstü röportaj basligi altinda yayinladi. Ilginizi cekebilir diye dusundum.

Dipnot: Ekonomi okudugum yillardan bahsedince (Hacettepe Universitesi Iktisat Bolumu), hayatimda buyuk onemi ve yeri olan iki hocamin isimlerini burada bahsetmeden edemedim. Ilki, her verdigi dersi zevkle dinledigim, bilgisine cok saygi duydugum rahmetli hocam Tuğrul Çubukcu digeri ise bugun bulundugum yerde olmamda buyuk emegi ve etkisi olan sevgili hocam Celal Küçüker.



Top
Menu