ALTI ÜSTÜ TASARIM – Mehmet Doğan

Website Piramiti

10 Mart 2005

CSS FIR Teknigi yazima yorumlarini yazan Tuncer, beni, tasarimin ve gorsel gelisimin, bir websitesi icin ne kadar onemli olup olmadigini dusundurdu. Tasarim ne kadar onemli?

Bu sorunun cevabini vermek icin, bir websitesinin neden ve kimler icin var oldugunu iyi anlamak lazim. Sitenize gelen ziyaretcilerin buyuk bir cogunlugunun bir hedefi var. Bu hedef siteden siteye degisebilir. Bir ziyaretci bir siteye yeni cikmis bir kanun hakkinda bilgi almak icin, ya da bir urun hakkinda bilgi almak fiyat karsilastirmak icin ve ya bir universite basvuru formunu doldurmak icin gelebilir. Yani hedefler ayri olmasina ragmen, ozunde, ziyaretci, cogu zaman sitenize sundugunuz "bilgiyi" almak icin gelir. Bir baska degisle, sizin sundugunuz ve ziyaretcinin aradigi "bilgiyi" almak icin gelir. Web tasarimi ile ugrasanlar "Content is King" deyisini iyi bilirler. Sitenizin amaci, ziyaretcilerin aradigi "bilgiyi" sunmaktir.

PIRAMITIN TEMELI

Eger bir websitesinin piramit oldugunu dusunursek, piramitin tabanini ve buyuk bir kismini olusturan parcasina "bilgi" adini verebiliriz. Bu kisim, sizin websitenizin temelini olusturur ve siteniz icinde ki en onemli parca olmalidir. Ici bos, temeli iyi atilmamis bir websitesinin yasamini surdurmesi bu donemde cok zor cunku dunyanin her bir kosesinde milyonlarca alternatif, web kullanicilarini beklemekte. "Bilgi" deyimi siteden siteye degisebilir. Bir sitede bu bilgi, urunler iken diger sitede amator fotografcilar albumu bir baska sitede ise bir konu hakkinda makaleler olabilir. Bilgi adini verdigimiz "sey" her ne olursa olsun, bir websitesinin temelini olusturmasi gerekir.

PEKI BILGI YETERLI MI?

Cogu zaman bu sorunun cevabi "evet". Fakat sunu da biliyoruz ki Internet dunyasinda, kullanicidan kullaniciya fark var. Bir kullanici, bir websitesini rahatlikla kullanabilirken, diger bir kullanici, Internet ile yeni tanisiyor olabilir. Bir kullanici, sundugunuz tum bilgilere rahatlikla ulasabilirken diger bir kullanici, bu bilgilere ulasmak icin degisik araclar kullaniyor olabilir. Maalesef, webin cok temel kurallari disinda (linklere tiklamak, browser kullanmak v.b.) kaliplanmis bir kurali yok. Bir websitesindeki menu tarzi, diger bir websitesinde tamamen degisik anlamlar ifade edebilir. Eger biz, ziyaretcilerin "hedeflerine" ulasmasini istiyorsak, kullanici-odakli websiteleri yapmak zorundayiz ki bu erişilebilirlik ve kullanilabilirlik yolunda gecer. Hangi menu elementi hangi bilgileri icermeli? Hangi fonksiyonlarin kullanilmasi gerekiyor? Iste, bilginin uzerine atmamiz gereken ikinci tabaka ise "erişilebilirlik ve islevsellik"tir.

TASARIM NEREDE?

Siteniz icindeki "bilgilere" karar verdiniz. Hatta bu bilgilerin, ziyaretcilerinize nasil ulasmasi gerektiginizi bile buldunuz. Artik, bilgiyi, ulasilabilirligi ve erişilebilirligi, kullaniciniza iletmenize yardimci olacak "arayuzu" tasarlayabilirsiniz. Tasarim, bir sitenin, diger sitelerden farkli olmasini saglayacak ozelligidir. Tasarim, websitesine yuz veren, kullanicinizi karsilayan ve siteninizin kredibilitesini arttiran onemli bir parcadir. Iste bu asamada bizim kullanmamiz gereken araclar ise CSS ve XHTML olmalidir. Cunku bu araclar sayesinde, hem bilginiz, tasarim elementleri arasinda bogulmayacak hem de siteniz erişilebilirlik yolunda onemli bir adim atacaktir. Tasarim, yanlizca bir tabaka olarak, bilginin uzerinde seffaf olarak durmalidir. Bilginin onune gececek baska bir deyisle kullanicinin hedeflerine ulasmasinda bir yol engeli olacak tasarimlar, bir websitenin amacini sabote etmekten oteye gitmeyecektir.

GORSEL GELISIM

Simdiye kadar sundugumuz tabakalar, bize piramit degil uc boyutlu bir YAMUK verdi. Iste bu asamada, siteniz, kullanilabilir, bilgiler erisilebilir ve tasarim yeni teknolojiye uygun. Fakat website piramitini daha tamamladik. Iste son tabaka ise sitenizi diger sitelerden tamamen ayiracak, gorsel bir guzellik katacak elementlerden olusur. Bu elemente ben "gorsel gelisim" adini veriyorum. Gorsel gelisim, tasarimda oldugu gibi, "cerceve tasarimin" uzerinde oturan ve tasarimi gelistiren ogelerden olusur. Bu ogeler tamamen kaldirildiginda, sitenin butunlugune zarar gelmez ama bu tabaka ile birlikte site tamamlanmis olur. Iste bu asamada dikkat edilmesi gerekenler, bu tabakanin, onceki tabakalari golgede birakmamasidir. Bu son tabaka, sitenin populerligini, yeniden ziyaret etme arzusunu artiran bir tabakadir.

Iste tamamlanmis website piramitinin goruntusu:

Basarili bir websitesi, piramitin tum tabakalarinin amacini ve gorevini iyi anlayan ve sergileyen bir sitedir. Her tabakanin kendine has onemi vardir fakat agirligini belirleyen ise bu tabakanin kapladigi alan ile dogru orantilidir. Eger bu tabakalardan herhangi bir eksik olursa ya da yeri degistirilirse, siteniz ya milyonlarca siteden biri olmaya devam edecek ya da basarisiz siteler arasinda yerini alacaktir.

Karar sizin, ya yillarca ayakta duracak, dunyanin 7 harikasindan birini yaratabilirsiniz ya da asagidaki sekildeki gibi hayal gucunuzu zorlayarak, kimsenin anlayamayacagi sekiller yaratabilirsiniz. Siz ne dersiniz?