Yesil kablo mu yoksa sari mi?
07 Şubat 2005
Apple sirketinin tasarim kurallarindan biri "Kullanicilar hata yapabilirler... Onlari bagisla" dir. Peki, bizler kullanicilarimizi bagisliyor muyuz?
Eski polisiye filmlerinin degismeyen sahnelerinden biri, dedektiflerin saatli bomba ile karsilastiklari anda ki konusmalaridir:
— Hangi kabloyu keselim. Yesil mi sari mi?
— Yesil. Hayir hayir... Sari
— Emin misin?
Eger yanlis kablo kesilir ise, bu dedektiflerin yaptiklari hatadan ogrenme sansi pek olmaz. Bircok web kullanicisi, sizin onlardan yapmanizi istediginiz seyleri, hata yaparak ogreniyorlar. Acaba icinizden kac kisi, Google’un "Did you mean" fonksiyonunun kullandiniz simdiye kadar? Hatali yazdiginiz kelimelerden bir sonuc cikmayinca, Google’un size tavsiyede bulunmasi, size, hatalarinizdan ogrenme imkani verirken; Google da, "olasilik tasarim"i ile, basarili bir web uygulamasi yaratiyor.
Olasilik tasarimi, kullanicilarin karsilasabilecegi zorluklari ve yapabilecekleri hatalari onceden tahmin ederek, bunlari anlasilabilir bir dil ile cevaplamaktir. Olasilik tasarimi, gunumuz Internet’inde cok onemli bir kavram. Sitenizi ziyaret eden bircok kullanici, teknik bilgilerden yoksun ama buyuk bir heyecan ile Internet’i, web sayfanizi, web uygulamalarinizi kullaniyor. Bircok kullanicinin onlara sunulan web uygulamalarinin ogrenmek icin harcayacaklari zamani yok. Eger siz onlara yaptiklari hatalarin sonucunda anlasilabilir "hata mesajlari" ve "tavsiyeler" vermiyorsaniz, bir "tik" ve kullanici baska bir websitede. Daha da kotusu, bir daha gelmemek uzere...
Olasilik tasarimi, musteri memnuniyeti ve iyi bir "kullanici deneyimi" yaratmanin yani sira, sirketinize devamli kullanicida saglayacaktir. Bununla da kalmayip, sirketinize kazanc saglayacaktir. Cunku, eTicaret sitelerinin ziyaret edip alisveris yapan kullanicilarin yuzde 41’i, anlamadiklari bir problem ile karsilastiklarinda, siteyi terk ediyorlar. Baska bir arastirma sonucu bize gosteriyor ki iyi bir "kullanici deneyimi"ne sahip kullanicilar, problem ile karsilasan kullanicilara oranla yuzde 57 daha fazla para harciyorlar.
Olasilik tasariminin bircok kurallari var fakat en belirgin ornegi "hata mesaj"larinda gorunuyor. Eger kullaniciniza anlasilir ve aciklayici hata mesajlari veremiyorsaniz, bu hem sizin karliliginizi hem de kullanicinizin sanal deneyimini etkileyecektir.
Gecenlerde, Hepsiburada.com’dan birkac urun alma tesebbusunde bulundum. Eger Hepsiburada.com’da birseyleri almak, birakin almayi, bir urunu, alisveris sepetine koymak istiyorsaniz, siteye uye olmaniz gerekiyor. Grrrr... Bende tavsiyelerine uyup uyelik linkine tiklayip, istenilen bilgileri doldurmaya basladim. Istenilen bilgilerden biri benim ev telefon numaram idi. Bircok sitede oldugu gibi, telefon numarami asagida goruldugu gibi girdim:
Hata mesaji, telefon numaramin yanlizca "rakam"lardan olusabilecegini belirtti. Halbuki girdigim telefon numarasi rakamlardan olusuyordu. Belki de numaralarin arasinda kullandigim "–" isaretinin rakam olarak algilanmadigini dusunup, "–" simgesini asagida goruldugu gibi sildim:
Buna ragmen, hata mesaji benim telefon numaramin rakamlardan olusmasi konusunda israrli oldugunu gosterdi. Eger yukarida ki resime bakacak olursaniz, goreceksiniz ki benim numaram yanlizca rakamlardan olusuyor. Bu sefer, rakamlar arasinda ki bosluklari silip, yeniden "kaydet" dugmesine basinca, hata mesaji yok oldu ve hersey yoluna girdi:
Bir telefon numarasini yazmanin, 3 hata mesajina mal oldugu bu web uygulamasi maalesef "olasilik tasarim"indan habersiz. Her seferinde, telefon numarasini ve daha once yazdigim sifreyi yeniden girmek zorunda kaldim ki bu benim icin kotu bir sanal deneyim idi. Halbuki, telefon numarasinin istendigi yerin hemen yanina "ornek: 50612345 – bosluk ve harf kullanmayiniz" yazilsa idi, ben 3 defa ayni telefon numarasini yazmayacaktim.
Olasilik tasarimlari, bir web uygulamasinin her asamasinda karsimiza cikabilir. "404 sayfa bulunamiyor" hatalarindan tutunda, basit bir telefon numarasi yazimina kadar her yerde. Eger bir web uygulamasi yaziyorsaniz, "olasilik tasarimi"ni sozlugunuze; "Defensive Design for the Web" kitabini kutuphanenize yerlestiriniz.
Bir daha ki sefere, olasilik tasarimlarinin arama motorlari sonuclarini nasil etkilediginden bahsedecegim.
Beni twitter'de takip edebilirsiniz: @mehmet_dogan
Bu yazıya ait 3 yorum var.
Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.Gene konu ile alakadar başka bir şeyi kısaca yazmak istiyorum;
Zamanında (2001' di sanırım) eski patronum (e-learning üzerine bir proje, lendisi "e" kısmından öte "learning" kısmı hakkında bilgiliydi). Bir siteden alışveriş yaparken "gerçek insan" kontorlüne denk geldi yani bu resimdeki yazıyı aşağıdaki kutuya yazınız diyordu.
Sitede çok güvenilir olmadığından (sanırım 2checkout gibi yardımcı bir firma -merchant tarzı- üzerinden satış yapıyordu) kendisi bu durumdan işkillendi ve satın almadı.
Buradaki hata teknik terimlere yabancı olan müşterinin bu kontrolde ne yapıldığını anlayamaması. Ancak şu an gördüğümü bir çok sistem artık bu tip kontollerin yanında "what is this?" tarzı ekstra bir açıklama koyuyor ki koyulmalı. Gene bazı diğer sık kullanılan teknik terimlerden biri de "cookieleri sil".
bir yerde okumuştum galiba. Edison un olayı. Ampulu bulana kadar 100 kere denemiş , ama 100 kere yanlış yaptım değilde , 100 tane yapılmama yolu buldum şeklinde fikir yürütmüş.
Ayrıca Post it şirketide , en güçlü yapıştırıcıyı bulmak isterken , bulduğu en zayıf yapıştırıcı ile dünyanın en hoş buluşlarından biri olan post-it i getirmiş..
Avrupada şirketlerde hata yapan şirketten atılmıyor , doğrusunu bulana kadar yaptırılıyor. Bu yüzden onlar bizden çok kazanıyor. Neden fazladan 1 beyin yok edelim ki ?
// genelde konunun başı ile ilgilendim ama , napiim çok birikmişim :)
güzel bir çalışma.iyi çalışmalar.görüşmek üzere.
Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.
Kitabımı satın almak ister misiniz?