Truva Savascisi Ajax
19 Şubat 2005
Eger dunyada her "blog" denildiginde, Peter Merholz 1 dolar kazansaydi bu kelimeyi icad ettigi icin, simdi kendisi dunyada ki en zengin insanlardan biri olurdu. Blog kelimesinden para kazanmasa da su an cok durumu hic fena degil Peter'in. Bir dolu "cok calisan beyinle" birlikte Adaptive Path denilen bir yerde calisiyor ve calistigi kisilerden biri ise Jesse James Garrett.
Jesse gecenlerde yepyeni bir kelime icad etti. Bu kelime "Ajax". Jesse, Ajax kelimesini son gunlerde gordugumuz (google suggest, google map, flickr, A9, Gmail vb.) heyecan verici web uygulamalari icin kullaniyor. Ajax’in acilimi "asynchronous javascript and xml" yani “Es zamanli olmayan Javascript ve XML” demek oluyor ve bunu “Ajax: a New Approach to Web Applications” yazisinda acikliyor. Kisaca yazinin icerigini anlatmak gerekirse, hizli, akilli ve gelismis arayuzlu web uygulamalari ile sanal ortamda, masaustu deneyimi yaratabilmek. Ajax’i bir arayuz olarak tanimlayan Jesse, bu arayuz nedeniyle yeni web uygulamalarinin daha hizli cevap vereceginden ve boylece yasanan deneyimin kaliteli olacagindan bahsediyor. Heyecan verici.
Bu yeni kelimede ve web uygulamalarinda gorulen bu yeni yaklasimda tutucak gibi gorunuyor. Bu tip uygulamalar, bizim web-kullanici etkilesimi hakkinda yeniden ve daha buyuk dusunmemizi sagliyor. Yapilabileceklerin olasiligi oyle genis ki su an yapilanlar yanlizca buz daginin su ustunde gorunen kismi.
Jesse’nin yazisini okumanizi tavsiye ederim. Gelecegin webinde Ajax kelimesini daha cok duyucak gibiyiz.


Bu yazıya ait 13 yorum var.
Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.iyi olmuş. eğer hızlı bi şekilde uygulamaya geçerlerse pek uzun sürmez tanışmamız.
Kelime yeni olsa da atraksiyon yeni değil;
Bu çok uzun zamandır bir şekilde yapılmak istenilen ve zaman zaman yapılan bir eylem. Kimi IIS nin özel desteklediği remote scripting tarzı çözümlere gitti, kimi iframe ler ve parentlar arası JS' lere ile işini halletti, kimi (google) Firefox ve IE için ayrı teknikler kullanarak XMLHTTP / XML ile sonuçlara ulaştı.
Bunun da yanında aslında Flash 'ın kurumsal kullanım boyutundaki en önemli noktalarından biri yatıyor, iyi bir flash uygulaması klasik bir web uygulamasına göre dinamik data da çok daha hızlı ve efektif cevap verebilir.
Bu gidilmek istenilen ve adım atılan bir yol. Bir çok sonu olabilir gibi geliyor bana, ek olarak önde ciddi sorunlar var standartlar, hızın yükselmesi ve her zaman hızı düşük olanların olması gibi. Tabii ki bir taraftan web standartları ile uğraşırken bir taraftanda herkes eminki ciddi bir süre içerisinde bir çok cihaz ve yan yapı Javascript' e gerçek veya standart bir destek veremeyecek. Henüz masaüstü bilgisayarlardaki browserlarda bile bu sorunu çözememişken...
ajax ile geliştirilen internet uygulamalarında sadece hızdan kazanç değil trafikten de büyük bir kazanç oluşuyor kanımca. şöyle ki; örneğin sizin geliştirdiğiniz uygulama xml verilerini çektikten sonra her satır için bir fonksiyon çağırdığını düşünün. f('a','b')f('c','d') şekline benzer yüz fonksiyonu bir tablo oluşturmak için alt alta çağırır ve bundan dolayı da sadece fonksiyonu tanımlarken table - tr -td - /td - /tr - gibi tagları (ve belki de sınıflarını eventlerini vb.) tekrar tekrar yazdırmazsanız, toplamda 100 veya 50 satır için bakıldığında çok; gmail gibi çok kullanıcılı sistemler için bakıldığında ise çok çok ama çok büyük bir trafik kazancı sağlarsınız.
aynı şekilde örneğin gmail genel çehresinde bir değişiklik yapmadığı surece compose form ve settings gibi formları bir anlamda cacheliyor. yani .js tekrar yüklenmediği sürece siz 10-15 gün önce indirdiğiniz bir dosyanın içeriğinin browser tarafından işlenmesi sayesinde mail gönderiyorsunuz. fakat diğer sunucularda ise her daim aynı compose formunu tekrar tekrar sunucudan çekmeniz sözkonusu. (yahoo için bir düşünün belki blogkardeşiliğindeki bütün blogların bir aylık trafiği kadar trafiği sadece bir compose formu veyahut ajandayı bir gün boyunca kullanıcılarına göstermek için kullanıyorlardır. )
nitekim, son zamanlarda bize en hızlı ve kaliteli hizmeti (göreceli bir konudur orası ayrı) google, flickr ve benzeri siteler sağlamıyor mu?
örneğin fotoğrafçılık açısından hiçkimse deviantartın hantallığını flickr'a tercih edecek değildir sanırım.
http://blog.aspindir.com 'da Can Hanhan Bey bununla ilgili bir yazı yazmış ve bu teknolojiyi kullanan çok güzel bir arama motorcuğu da yapmış.
Sol tarafın üst kısmında arama kutucuğu var. Oraya birşeyler yazıyorsunuz. Sonra biraz bekliyorsunuz. javascript sunucuya komutu verdiriyor(arama sorgusu) --> xml olarak sonuç geri dönüyor.. vee bir anda sonuçlardan ilk 25 tanesi arama kutucuğunun altında beliriyor. Oldukça pratik ve güzel bir mantık bence.
Mehmet Bey'in de dediği gibi gelecekte bu kelimeyi daha çok duyacakmışız gibi geliyor.
Peter Merholz'un yazısında ve bu blog'un yorumlarında belirtildiği gibi Ajax yeni bir teknoloji ya da framework değil. Sadece varolan teknolojilerin kavramsal olarak biraraya getirilmesi. Bu şekilde bir isimlendirme çok da matah bir işmiş gibi görünmeyebilir ama bu teknolojileri kullanan bir framework yaratılması için güzel bir adım bence. Tabi ki o zaman da insanın aklında "flash?" yazısı beliriveriyor.
Bir de bununla ilgilenenler bunu da sevdi kabilinden : Open Lazslo
Tabiki Ajax'in icinde yer alan teknolojiler yeni degil. Herkes JavaScript'in, CSS'in, XML'in ne oldugunu biliyordu. Yeni olan sey, butun bunlarin bir cati altinda birlesip, bir isime kavusmasi. Baska yeni olan kisim ise, bircok kisinin bu ismi anlamasi: "Bu site AJAX kullanarak, kullanici deneyimini maksimize etmeye calisiyor" diyebiliyoruz.
AJAX'i olusturan araclar yeni degil. Kullanim sekli yeni, isim yeni, ortaya cikardigi deger yeni.
zaten sahip olduğumuz teknolojiler de bunun için yoklar mı? daha iyisini yapmamız için...
Berk Aydin'in belirttigi javascript guncellenmesine dayali web cache durumu acik.org sitesinde kullaniliyor, ancak XML yerine kendine ozgu basit bir array kullaniliyor, sayfa kaynagindan anlasiliyor bu. XML tabanli olmayan ancak XMLHttpRequest kullanan bolumleri bir ara vardi, simdilerde kayip.
teknoloji insan için değilmidir? Çoğu kişi ileride gmailin diğer rakiplerini geçeceğini düşünüyor neden sorusuna bir yanıt olabilir ajax!
truva esis bir yapıt ben arkeolok olup toprak altı eserleri bulucam
truva esis bir yapıt ben arkeolok olup toprak altı eserleri bulucam
Çok sağolun sayenizde ajax hakkında değişik bilgiler verdiğiniz için.
Delphi mi? Visual Basic mi? .net mi? güldürmeyin beni! Php ve Ajax tan haberiniz yok galiba.
Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.
Kitabımı satın almak ister misiniz?