ALTI ÜSTÜ TASARIM – Mehmet Doğan

Nerede Sirket Bloglari? 1

13 Şubat 2005

Dun aksam “Cluetrain Manifesto” kitabini bitirdim. 2001 yilinda kitapcilarin raflarina cikan bu kitap, simdi ucretsiz olarak online okunabiliyor. Kitap, teknolojinin ozellikle Internet’in, sirket-tuketici iliskilerini nasil etkilediginden bahsetmenin yani sira, Internet’in nasil bir tuketici ve market yarattigindan da bahsediyor. Cluetrain Manifesto tek kelime ile harika. Bu kitapdaki en onemli nokta ise "pazar sohbetdir" yaklasimi. Buradan yola cikip pazarlamanin sohbet oldugu sonucuna varmaya calisiyor. 1999 yilinda yazimina baslanan bu kitap, 6 yasinda olmasina ve teknolojinin ozellikle Internet’in son 6 senede bircok degisik gelismeler surecinden gecmesine ragmen. "Cluetrain Manifesto" bence guncelligini kaybetmemis bir kitap. Garip, teknoloji kopek yasi hizi ile buyurken, sirket stratejileri halen insan omru hizinda...

Bircok sirket, urunlerini satin alanlari "tuketici" olarak gormekte. Onlara isim vermeden, sayisal degerler, istatistikler ile ozlestirmekte. Halbuki sirketler, "tuketici" kelimesinin yanlizca bir mecaz oldugunu; "musteri" kelimesinin ise gercek insan oldugu anlayisini tamamen gozden kaciriyor. Piyasalarin genisledigi, teknoloji sermayesinin farksizlastigi, rekabetin bir fare tiklamasi kadar yakinlastigi, kalitenin birbirine benzedigi, fiyatlarin ucuzladigi gunumuz piyasalarinda, fark yaratan noktalardan bir kaci marka, musteri hizmetleri/memnuniyeti ve pazarlama teknikleri. Ozellikle sanal alisveris yapanlar bunlarin farkinda. Bu piyasalarda degisen baska bir sey ise tuketici davranislari. Internet caginda, tuketicilerde akillandi. Teknoloji artik bizim akilli tuketici olmamiza yardim ediyor.

Diyelim ki ben bir dijital kamera satin almak istiyorum. Internet’den once, eger kamera almak isteseydim, kamera satan bir magazaya girip, satis elemani ile konusup, satis elemanin tavsiyelerini dinleyip, bir tane kamera satin alirdim fakat Internet ile birlikte bu tamamen degisti. Oncelikle ne tip bir kamera almak istedigime karar verirdim. Diyelim ki 6 megapixel bir kamera satin almak istiyorum. Google’da “digital camera” sozunu aratip sonuclara bir goz atardim. Steve’s Digicam sitesindeki 6 megapixel kameralarin ozelliklerini karsilastirirdim. Diyelim ki Fuji FinePix E550’yi begendim. Daha sonra Digital Camera Review sitesindeki teknik uzman yorumlarini okuduktan sonra epinions daki bu kamerayi daha onceden almis kisilerin yorumlarina goz atardim ve daha sonra Froggle’dan fiyatlara bakip, bir sanal alisveris sitesinden bu kamerayi alirdim.

Yukaridaki surec icinde gordugunuz gibi, benim gibi bircok tuketici, teknolojiyi kendi yararlarina kullanarak, geleneksel alisveris modelini degistiriyorlar. Peki sirketler geleneksel pazarlama tekniklerini degistirdi mi bu surec icinde? Maalesef hayir.

Artik hicbir tuketici, tuketici olmak ya da tuketici gibi muamele gormek istemiyor. Bizler tuketici degil, musteriyiz. Hic kimse, bir urunun pazarlamacilar tarafindan, kendilerine "pazarlanmasini" ya da “satilmasini" istemiyor. Bizler icten, gercekci, akilli ve durust "sohbet" istiyoruz. Bizler, "biz en iyiyiz, bizi al" pazarlama tekniklerine inanmiyoruz artik. Zaman degisiyor. Artik, sirketlerin yeni methodlar uygulamasi ve yeni teknolojilerden yararlanmasi gerekiyor. Bunlardan habersiz olan ve eski methodlar ile “tuketici” ile temasa gecen sirketler, piyasadaki paylarinin kaybediyorlar. Ornek mi istiyorsunuz? Iste size Kryptonite Kilitleri ornegi:

Kryptonite bisiklet kilitleri, yillar boyunca piyasada rakipsiz bir onderligi surduruyor ta ki birileri cikip bu kilitlerin o kadar da guvenilir olmadigini ve 10 saniye icinde kolayca acilabilecegini gosterene kadar. Bu, bircok blogda yayinlandi, bloglar birbirine linklendi, google bunlari indeksledi ve Kryptonite’nin hem satislari hem de guvenilebilirligi birkac gun icinde yikildi. Isin en acisi, sirket bunlari temizleyebilecek bir mekanizmayi devreye sokamadi. Sirket, “tuketici” diye adlandirdigi musterilerine, basit bir “sohbet” ile, durumu aciklayamadi.

Bu tip ornekler daha da cogaltilabilir. Peki sirketler ne yapmali? Nedir bu sirketlerin pazarlama icin kullanabilecekleri yeni teknoloji? Eger, “pazar/pazarlama sohbet” ise sirketlerin kullanacaklari yeni teknoloji de “weblog” dur.

Bir sonraki yazimda, sirketlerin, ozellikle sirket ust duzey yoneticilerinin neden “weblog” kullanmasi gerektiginden bahsedeceyim.

Beni twitter'de takip edebilirsiniz: @mehmet_dogan