Bu Is O Kadar Basit Degil

Bu Is O Kadar Basit Degil

Ingilizce’de kullanilan iki kelime nerede ise ayni gorunse bile, anlamlari arasinda daglar kadar fark var. Bu kelimelerden biri "Simplicity", yani sade, basit; digeri ise "Simplistic". Maalesef "Simplistic" kelimesinin Turkce’de tam karsiligi yok. Ingilizce’de ki anlami "kullanilamayacak kadar basit" demek ki, genelde olumsuz bir anlami var. Yani "simplicity" iyi; "simplistic" kotu.

Gunumuzde bilgi alisverisinin on planda oldugu Web Sektorunde, "sadecilik" cok onemli bir konuma geldi. Fakat bir siteyi sade yapmak demek, bilgiyi saklamak, cok basit bir sayfa sunmak anlamina gelmiyor. Sitenizi ziyaret eden kullanicilarin buyuk bir cogunlugunun, kafalarinda sekillenen bir hedefi var. Kullanicilar, urun satin almaktan, vergi borclarini gormeye kadar bircok degisik hedefe ulasmak nedeni ile sitenizi ziyaret ediyor olabilir. Bir websitesinin yapmasi gereken ise, kullanicilarin bu hedefleri tamamlamasina yardimci olmaktir. Iste bu asamada "kullanilabilirlik" ve "Bilgi Mimarligi" nin onemi artiyor. Zaten kullanabilirligin tanimi da "verileri iceren anlamli desenler (pattern) ile sanal bir deneyim yaratarak, kullaniciya hedeflerine ulasmak icin guc/yetki vermek" dir. (desen/pattern konusunda e?'de yazilmis yaziyi okumanizi tavsiye ederim)

Bir Bilisim sirketinde calisan ve hatta bir universitenin Enformasyon bolumunde okuyan bir kisinin, yazdigim bir yazi ile ilgili yaptiklari yorum beni gercekten sasirtti:

...Bilgi tasarımı ile ilgili yorumunuz da biraz ABD standartları için geçerli...

Bilginin tasarimi nasil olurda yanlizca ABD icin gecerli olur? Bilgi degisiminin standartlarina bir ulke sahip cikabilir mi? Kirmizi renk kullanmanin "tehlike" anlamina geldigi ABD’deki bir sitenin, ayni kirmizi rengin "Mutluluk" anlamina geldigi Cin’de ayni kullanilabilirlik ve sanal deneyimi yaratabilecegini mi dusunuyoruz? Bu tip bir yaklasimla, bizler Turkiye’de ki Internet’i nereye getirebiliriz? Iste sirf bu anlayis, bizi ya cok "karmasik"; ya kullanilamayacak kadar "basit" websiteler yapmaya ya da basarili site modellerini taklit etmeye yoneltiyor. Bu isi kavrayan dogru yapan ornekler de var ama maalesef sayilari az.

Bir urunu ya da websitesini kullanilabilir yapmanin cok para, cok sermaye ile dogrudan bir iliskisi yok. Kullanilabilirligin, standartlar ya da mantik ile alakasi yoktur. Milyonlarca dolar harcayan BMW sirketinin tanistirdigi iDrive deneyimi, belki de mantigin ve sadeciligin en yuksek oldugu bir ornek. Gunumuz arabalarinda bircok tus, dugme oldugunu tespit eden BMW sirketi, bunu kullanilabilir "basit" bir arac ile degistirmeye calisirken kullanilabilirligi tamamen golgeleyen "simplistic" tuzagina dusuyor. Halbuki yaptiklari davranis gercekten mantikli. Herkes bilgisayar kullaniyor, bircok kisi arabanin icinde bircok dugme ve tus oldugundan yakiniyor. Ama iste bu sonuclar her zaman iyi bir "kullanilirlik" ya da guzel bir urun "deneyimi" saglamiyor. Bu konuda yapilmis bir haber programi var. Mutlaka okuyun ya da dinleyin (1.9MB / mp3 formatinda. Dili Ingilizce).

Bir kez daha soyluyorum ama son kez degil. Kullanilabilir site ve iyi bir sanal deneyim, kullanici-odakli tasarim direk olarak "kullaniciyi tanimaya" bagli. Eger kullanicini tanimiyorsan, yapacagin tum tasarimlar, senin onyargindan ortaya cikan yanlisliklardan oteye gitmeyecektir.



Top
Menu