ALTI ÜSTÜ TASARIM – Mehmet Doğan

e-Kolay'in iPod'dan ogrenecekleri

03 Ocak 2005

Apple, 2004 yilin teknolojik cihaz satislarinda rekorlari kirdi 2004 yilinda ve bunun 2005 yilinda cok degisecegini sanmiyorum. iPod, MP3 calicilar marketinin yuzde 35'ine hakim ve her gecen gun, birileri bir yerde iPod satin aliyor (bendeniz de dahil olamak uzere). Peki nedir bu "pahali Walk-man"'in sirri. Niye insanlar alternatife yonelmiyorda, market icinde en pahali olan iPod'a yoneliyor?

Stanford Persuasive Technology Lab, 3 yillik ve 2600 denek ile harika ve her web tasarımcinin (ve patronlarinin) okumasi gereken arastirma sonuclarini yayinladi. Bu arastirma, bir websitesinin guvenirliginin/inandiriciliginin/kredibilitesinin neye bagli oldugunu arastirmaya calisiyor. Arastirma sonuclari gercekten kimsenin bilmedigi sonuclar degil ama sonuclarinin sirasi gercekten ilginc ve bizim, web tasarımcilarin bir sirket ROI (yatirimin geri donusu)'suna nasil bir katkida bulundugunu gozler onune seriyor. Arastirma sonuclarina gore bir websitesinin guvenirligini/inandiriciligini/kredibilitesini saglayan en buyuk oge tasarım (arastirmaya katilanlarin yuzde 46'si bilginin nasil sunulduguna gore bir websitesine guveniyor ya da guvenmiyor).Bu sonuc bize cok bir anlam ifade etmeyebilir cunku bence tasarım ozsel (subjective) bir konu yani size guzel gelen bir tasarım, normal bir kullanıcı icin birsey ifade etmeyebilir o nedenle diger arastirma sonuclarina da bakmak gerekiyor. Arastirmadan cikan ikinci sonuc ise BILGININ tasarımı/WEBSITESININ YAPISI yani bilgi mimarligi (bilgi mimarligi bircok ulkede bir is kolu iken maalesef Türkiye'de boyle bir is kolundan bahseden bile yok. Bu apayri bir tartisma konusu ki ilerde bu konu ile ilgili bir yazi yazacagim). Ucuncu sonuc ise BILGI FOKUSU/ODAKLANMASI. Onikinci sirada ise ISLEV geliyor.

Peki bunlar ne anlama geliyor? Türkiye'de bircok websitenin yaptığı yanlis, ISLEV'i on plana koymasi. ISLEV en onemli kisim olunca, bilginin nasil sunuldugu ya da organizasyonu arka plana geciyor. En iyi orneklerden biri e-Kolay. e-Kolay'in Türkiye'de ki is nedeni belli. Internet baglantisi satmak ama e-Kolay websitesine girince goruluyor ki, sirket calisanlari, hitap etmesi gereken kullanıcıya bilgi vermesi gerekirken, hali hazirda kullananlara bilgi vermeyi tercih ediyor. Eger ben internet baglantisi almak icin bu siteye gelmissem, bu sitede hangi kismi tiklayip bu bilgiyi alacagim cok acik bir sekilde serginlenmemis. AOL, Superonline ya da Turk Nokta Net ile karsilastirinca, goruluyor ki e-Kolay, kullanıcı arastirmasi yapmamis ya da bir BILGI MIMARI'ni bunyelerinde bulundurmuyor. ISLEV on planda, BILGININ tasarımı ise onemsenmemis.

Peki bu yazdiklarimin iPod ile ne alakasi var? Cok alakasi var. Websitesinin tasarımi, diger urun tasarımlarindan cok farkli degil. iPod'in basarili olmasinin nedeni şık, basit tasarımi, kolay kullanimi ve islev/bilgi odaklanmasi. Apple, iPod'i uretirken, ne yapmak ve kimin icin yapmak gerektigi gibi sorulari kendine sordugu kesin ve sonuc sizlerin de gordugu gibi kaliteli ve basarili bir urun. En basarili urunler, sizin ne yapmak istediginizi tahmin eden urunler degil (ornegin herkesin nefret ettigi Microsoft Word Asistani gibi intihar mektubu yazan adama "Hmm gordugum kadari ile mektup yaziyorsunuz? Yardim edebilir miyim?" diye ortaya cikmasi); sizin ne yapmaniz gerektigini gosteren/ogreten urunlerdir. e-Kolay, benim haber okuyacagimi, burclarima bakacagimi tahmin ederken; iPod ise yanlizca MP3 calici olarak almama ragmen, muzik dinleme, muzik kutuphanemi organize etmeme kadar bircok gunluk davranislari mi ben farkina varmadan degistiriyor.

Beni twitter'de takip edebilirsiniz: @mehmet_dogan