Ali ve Mahir kadar ciddiyim

Ali ve Mahir kadar ciddiyim

Cuma gunu yazdigim yazidan sonra aldigim birkac email de, benim yazilarimda, cok karamsar oldugumu, yapici ornekler yerine yapici olmayan elestirilere yer verdigimi belirten gorusler vardi. Bu emailler, ozellikle, "e(yi) Ticaret" yazimda ki yorumlarima ve elestirimden bahsediyordu.

Sunu soylemek isterim oncellikle... Ben cok ciddiyim. Benim gibi, web ve bilisim teknolojileri sektorunde ciddi olan bircok kisi var Turkiye'de. Bizler, "benim 12 yasimda ki halamin oglu'da tasarim yapiyor" lardan, ust kat komsunun "bilgisayarim bozuldu gel tamir ediver" surecinde gectik ve su an Turkiye'de bir standart, sektor, sayginlik yaratma asamasindayiz. Kusura bakmayin eger ben bu isi ciddiye aliyorsam. Yapilan, kotu ornekler, yapilan kotu calismalar, bizim sektorumuze, ileride sunacagimiz projelere ve Turkiye'de ki Internet kullanicilarina, kara bir golge olmaktan oteye gitmeyecektir. Ben, bu isi ciddiye aliyorum.

Bir sektor icinde, teknoloji acisindan lider, yeni buluslarda oncu olmak demek, o sirketin karliligi ya da gelecekte ki basarisi pek bir iliskisi yoktur. Su an Turkiye'de kac kisi Turkiye'de ilk olan Anadol marka araba sahibi? Kac kisi ABD'de yapilan ilk arabanin markasini hatirlayacak? Cok yorulmayin, bir cogunuz ismini bile duymadiniz: Duryea. Edison, zamaninin teknoloji ve icad lideri iken, neden Dunya'da ki (birakin Dunya'yi yasadigi sehirde ki) en zengin isadami haline gelmedi? Butun bu ornekler bir noktada kesisiyor: Kullaniciyi dinlemek.

Donald Norman, "The Invisible Computer" kitabinda bunlari cok iyi acikliyor. Edison, zamaninin dahilerinden biri ve bunu insanliga kazandirdigi bircok icad ile kanitladi. Fakat, insanliga kazandirdiklarini, Edison, kendi sirketine kazandiramadi. Bunun en onemli nedeni ise kullanicisini, bu teknolojinin musterilerini anlamamasi. Edison, phonografi (gramofonun ilk sekli) icad ettigi donemde, bu teknoloji konusan bile yoktu. Yaptigi bu icad, teknoloji dunyasinda bir devrimdi. Fakat, Edison, kimsenin bilmedigi, anlamadigi bu teknolojiyi (bugunun Internet'i, bilgisayarlari gibi), bu cihazi kullanacak kisilere sormadan, neyin onemli olmasi ve nasil islemesi gerektigine tamamen kendi onyargilariyla karar verdi. Ta ki, baska bir sirket, Edison'un teknolojisini kullanarak, bu teknolojiyi, kullanicilara danisarak kolaylastirana kadar (ilk gramofon). Ornegin, Edison, butun enerjisini gramafon silindirlerine harcarken, diger sirketler, kullanicilarindan (ve kullanmayanlardan), bu silindirleri cok kaba, cok yer tutan, cok narin cabuk kirilir oldugunu birkac soru sonrasinda ogrendikten sonra, silindir yerine, bircogumuzun bildigi disk (plak) modelini icad ettiler ve Edison, teknoloji yarisinda birinci oldugu halde, sirket karliligi yarisinda birinci olmayi basaramadi. Bu konuyla ilgili yazilmis bir makale, bir kac ay once Economist dergisinde yayinlandi. Okumanizi tavsiye ederim.

Baska bir ornek ise actigim bu sitenin istatistiklerinden. Bu siteyi ziyaret edenlerin kullandigi browserlar icinde, sizce hangi browser populer? IE dediginizi duyar gibiyim fakat, Firefox, %52'lik ustunlugu ile IE'yi geciyor. Bu yanlizca benim siteme has bir istatistik degil. Eger bir websiteniz varsa, gecen seneki istatistiklerinizi, bu sene ile karsilastirin. IE oranindaki dususu sizde goruceksiniz. Peki kimsenin, birkac yil oncesine kadar tahmin edemedigi, IE kullanim oranlarinin dususu neden? Cunku, IE, web standarlarini destekleyen kullanicilarini memnun etmedi, kullanicilarinin guvenlik ile ilgili sorularini kisa surede cevaplayamadi, kullaniciya kullanimi kolay, onlara hitap eden ve yuksek derecede kisiseltirilmis ve degistirilebilir bir browser sunamadi. Ve sonuc ortada: IE hizli bir sekilde browser pazarinin liderligini kaybediyor.

Peki, ne alakasi var bizim isin Edison ile IE kullanim oranlarindaki dusus ile? Haklisiniz, pek bir alakasi yok ama Edison'un ve IE'nin yaptigi hatalar ile Turkiye'de bugun ki eTicaret sirketlerinin yaptigi hatalar cok yakindan alakali. Sirketler, milyonlarca YTL harciyip, kullanicilari sitelerine davet ediyor fakat 3 YTL'yi siteye gelen kullanicilara iyi servis yapmak icin harcamiyor. Bircok sitede, anlamli hata mesajlari, kolay kullanilabilir form, kolayca tasiyip kolayca doldurup, guvenebileceginiz alisveris sepeti yok. Ve ne yazik ki halen, bu eTicaret site sahibi sirketlerin bunyesinde, ABD, Kanada, Ingiltere ve bircok devlet icinde hukumetlerin yayinladiklari is listelerinde yer alan Kullanılabilirlik Uzmanlari yok; bu sirketler Bilgi Mimarlarindan bihaber. Halen, "yap bir tasarim soyle yanar-donerli" yaklasimi ile, Turkiye'de bilisim urunleri, kullanicilarinin karsisina cikiyor. Ya, bizler bu sirketleri egitecegiz, ya da sizler ileride baska "ciddi" isler bulmaya calisacaksiniz.

Kusura bakmayin eger ben bu isi ciddiye aliyorsam. Simdiye kadar, bu isi ciddiye almayanlar, Turkiye'de Internet'in surucu koltugunda.

Ebay, Amazon, Google, Yahoo, Quixtar sizin, ABD'den duyduklariniz; Mahir: I kiss You, Jet-Ali, ABD'lilerin Turkiye'den duyduklari.



Top
Menu