Bayindirlik Erişilebilir!! miş(?)

Bayindirlik Erişilebilir!! miş(?)

Memur: Müdür bey, websitemiz erişilebilir değil miş?
Müdür: Öyle mi? Kim erişemiyormuş?
Memur: Görme engelli vatandaşlar.
Müdür: O zaman erişilebilir yapalım.

İşte böyle bir küçük toplantı sonucunda alınan karar ile Bayındırlık Bakanlığı tüm erişilebilirlik sorunlarını çözdü. En azından çözdüğünü sanıyor çünkü websitesinde ki hiç de görme engellirler tarafından erişilemeyen sayfada şunlar yazıyor:

Görme engelli kullanıcılarımız için de değiştirilen/geliştirilen yeni web sitemizde, her türlü gezinim kolaylığının sağlanması öngörülmüştür ve bu bağlamda Görme Engelli Kullanıcılarımızın kullandıkları yazılımlarla uyumlu çalışması sağlanmıştır.

Erişilebilir adına yapılabilecek en kolay yöntem, her türlü IMG etiketi içine ALT yani "alternatif yazı" koymak. Üşenmedim, saydım, 93 tane resimde ALT yok. Sanırım o 93 resim çok da önemli değil görme engelliler için. 2 tane bozuk/kırık bağlantı ve 126 KBlik ön sayfa boyutu. Şu ana kadar gördüklerim çokta erişebilir değil ama yine de bakanlığı kutlamak gerekiyor çünkü bu zamana kadar ziyaret ettiğim diğer bakanlık websitelerinden çok daha fazla emek harcamışlar erişilebilir konusuna.

Peki başka neler yapılabilir? Öncellikle 93 resim ve grafiğe ALT yazı koyulur, sitede kullanılan font piksel ile değil, İnternet tarayıcıları içinde değiştirilebilecek bir boyuta getirilebilir (em, % v.b.), tablo üzerine kurulmuş websitesi CSS'e çevrilir ve web standartları istisnasız uygulanır. Ayrıca en önemlisi, Müdür beye erişebilirliğin görme engelli vatandaşlardan çok daha fazla anlam ifade ettiği anlatılır.

Kimin için ve ne için?

Türkiye'nin, AB'ye giriş yolundaki kapıları, bildiğiniz gibi adaylık tarihi alımı ile açıldı. AB ülkelerinin sanal dünyasında -özellikle İngiltere, erişebilirlik (accessibility), son birkaç sene içinde vazgeçilmez bir hale geldi. İngiltere başta olma üzere, diğer AB ülkelerinde uygulanan erişebilirlik kanunları, yakında Türkiye içinde geçerli olacak. Peki kimin için ve ne için bu erişebilirlik.

  • Özel program kullanan (JAWS, Ekran-okuyucu vb.) görme engelli web kullanıcıları için
  • Bazı Learning Disability (bu kelimenin Türkçe'si var mı bilemiyorum ama bire bir çevirisi sanırım Öğrenme/Öğrenim Engelli) kullanıcılar için.
    Bazı "Öğrenme Engelli" kişiler, monitörden okudukları bilgiyi anlamıyorlar ama kendilerine bu bilgi okuduğunda anlayabiliyor. Bu nedenle bu tip kullanıcılar JAWS yada Ekran-okuyucu kullanıyorlar.
  • Görme bozukluğuna sahip kullanıcılar için. Bu tip kullanıcılar, websitelerinde "büyüteç" adı verilen yazılımlar kullanıyor ve sitenin fontunu istedikleri boyuta getirmek istiyorlar. Ayrıca bu tür kullanıcılar arka plan ile yazı arasında yüksek kontrasyonu olan renkleri tercih ediyor.
  • Bedensel engelli kullanıcılar için. Bazı bedensel engelli kullanıcılar, bilgisayarın faresini kullanamadıklarından, klavyeye bağımlı olarak websitelerini gezebiliyor. Bu nedenle ACCESSKEY, TABINDEX, LABEL gibi HTML etiketleri kullanılması mutlaka gereken etiketler arasında yer alıyor.
  • Renk körlüğü olan kullanıcılar için. Bu tür kullanıcılar, kırmızı ile yeşili birbirinden ayırt edemeyen kullanıcılar.
  • kullanıcı oranının %2'lik bir kısmını düşünüp sitelerini Netscape 4 için çalışır hale getirip tüm Türkiye toplam nüfusunun %9'unu yanı engelli vatandaşları düşünmemek yanlış olduğunu düşünüyorum. Yani erişebilirlik Türkiye'nin %9'u için.
  • Erişebilirlik kurallarını uygulayarak, kullanılabilirliği tüm kullanıcılar için arttırmak bir başka neden
  • Para kazanmak için. %9'luk nüfusun İnternet kullanabilen kısmi, birçok banka ve alış-veriş işlemlerini bilgisayar başında gerçekleştirmek istiyor çünkü bu yöntem, onlar için daha kolay ve hızlı. Eğer bu markete açılmış bir websiteniz yoksa, diğer bir site, onların harcamak istedikleri parayı kabul etmekten çekinmeyecektir.
  • Anlamlı Web (semantik web) oluşturarak, Tim Berners-Lee'nin İnternet vizyonuna sadık kalmak ve geleceğin getireceği yeni teknolojilere hazır olmak için
  • Düşük modem hızına sahip olan kullanıcılar için. Bu tür kullanıcılar, resimleri kapatarak websitelerini ziyaret ediyor
  • GOOGLE için. Evet yanlış okumadınız. Google arama motoru robotları/örümcekleri, dünya üzerinde ki en aktif görme engelli kullanıcı. Eğer Google'da üst seviyelerde yer almak istiyorsanız, websitenizin erişebilir olması gerekiyor.

Daha birçok neden sayabilirim. Ama bence en önemli neden İnternet'in kurulma amacı. Tim Berners-Lee, İnternet'i oluştururken ki vizyonu, "Herkes tarafından ve her türlü İnternet aracı ile erişebilir bilgi" idi. Ne yazık ki bu vizyon unutuldu ve erişebilir Bayındırlık Bakanlığı ön sayfasına şunları yazdı:

Bu site 1024 x 768 çözünürlüğe göre hazırlanmıştır.


Top
Menu